may

Qaraqalpaqsha (kaa)

Morfologiyalıq hám sintaksislik qásiyetleri

atlıq, may

Leksikalıq mánileri

1. Janlı-janıwarlardıń etinde, sútinde geybir ósimliklerde, minerallıq zatlarda bolatuǵın hám olardan ajıratılıp alınatuǵın suwǵa aralaspaytuǵın suyıqlıq, aq may (paxta mayı), sarı may, álip may, lampa may, quyrıq may. • Bul iyt urlıq qılar yaqın-yıraqtan, Kimdi ayırar maydan, kimdi toraqtan (Ájiniyaz) .• «Tawdan, tastan qaytpaǵan júregim, bir asam maydan qaytama» dep oyladı Sapar ishinen (M. Ábdireyimov).
2. Kalendar boyınsha jıldıń besinshi ayı, báhárdiń úshinshi ayı. — • Kórdim, dedi oylanıp turıp, may ayında kelseńiz sol filmdi atız basında qoyıp beremiz (K. Sultanov). • May bayramı keldi, nurı shashıldı, Kel joldaslar qutlı bolsın aytayıq (A. Muwsaev) .
3. Ónim pul, jerden waqıtsha paydalanıwǵa berip, sonnan óndirip alatuǵn aqshalay ya dánley túsirim. • Arqanım dep bes alar, jer mayım dep taǵı alar (Q. Ayımbetov). • Jerdiń mayın shómish penen qalpıǵan, Sútxorlarǵa sonsha azap berermen (Ótesh hám Omar).
4. Jaǵımlı, jipektey jumsaq. • Janǵa jaylı aǵızadı til mayın, Qızıq sózli túsiniwge dım qayım, Hár kúni ol bilip turar sorasıp, Kishkene adamlardıń hal jayın (I. Yusupov). ♦ May baylaw — a) semiriw, may jıynay baslaw. b) awıs. artıq dúnya jıyıw, bayıw. May-say — may jáne de basqa anaw-mınaw kerekli nárseler.

Derekler

QARAQALPAQ TILINIŃ TÚSINDIRME SÓZLIGI. Jeti tomlıq. Nókis, «Qaraqalpaqstan» baspası, 2023-jıl.