baba

Qaraqalpaqsha (kaa)

Morfologiyalıq hám sintaksislik qásiyetleri

atlıq, ba-ba

Leksikalıq mánileri

1. Ata-baba, ákeniń ákesi, túpki, tiykárǵı ata. • Eger de sizler onday estelikti ornatsańız, babalarımız sizlerge ırza boladı (A. Bekimbetov). • Ol waqıttıń kelinleri atasın baba der edi, anasın mama der edi («Qoblan»).

2. Xalıqtıń, millettiń shıǵısı, tórkini. • Túrk tilles xalıqlar XIV ásirde házirgi qaraqalpaqlardıń babası dep atalıp júrgen Noǵay ámiri tárepinen Noǵaylı dep atalǵan bir ordaǵa biriktirildi (K. Mámbetov).

3. Kópti kórgen, jası barǵan, úlkeygen, qartayǵan, ǵarrı. • Kóp jasaǵan babamsań, kópti kórgen adamsań, Aldıńızda jırlayın, Jalǵızıńnıń tilin al («Alpamıs»). • Sonday sıqmar mújik edi-aw, Bir gezde meniń bayǵus babam (I. Yusupov). • Ha, baba, sen bir tırnaqtıń daǵınan xalıq etkenge kóp jılap óttiń («Máspatsha»).

4. Eń qádirli, júdá húrmetli. • Babam sóytip bekkem uslap quraldı, Svyatoslavtıń altın sózin tıńlaǵan (I. Yusupov).

Dizbekli sózler. Diyqan baba: diyqanshılıqtıń mamanı. • Diyqan baba nápesi bar jerinde (Qaraqalpaqstan gimninen). Záńgi baba: egin qara maldıń piri. Túp baba: eń tiykárǵı shıǵısı. • Túp babańız Naǵadaydı, Nadan ne bilsin bundaydı (Berdaq). • Qusxananyń aldı bólek tasqırman, Máger túp babańız salǵan Esetsen (S. Nurymbetov).

Derekler

QARAQALPAQ TILINIŃ TÚSINDIRME SÓZLIGI. Jeti tomlıq, Nókis, «Qaraqalpaqstan» baspası, 2023-jıl.